Wat zijn de belangrijkste materialen van het tandtechnisch labo ?
Het labo en de fabricage aan de stoel steunen op enkele complementaire materiaalfamilies. Gips dient om modellen te gieten, was om te modelleren en tanden op te stellen, harsen en acrylaten om prothesebases en provisoria te maken, en freesmaterialen om stukken via CAD-CAM te produceren. Polijsten en stralen zorgen voor de afwerking, terwijl laboratoriumkeramiek de onderstructuur bekleedt. Deze producten vergelijken vertrekt van het beoogde gebruik, want eenzelfde atelier gebruikt meerdere materiaalklassen binnen één casus. Normalisatie, onder meer via de ISO-normen, vergemakkelijkt die vergelijking door objectieve en meetbare categorieën vast te leggen.
Hoe deel je gips in volgens ISO 6873 ?
De norm ISO 6873 deelt gipsproducten in vijf types in naargelang hun gebruik en eigenschappen. Type 1 is afdrukgips, type 2 modelgips, type 3 hardgips voor werkmodellen, type 4 superhardgips met lage expansie voor stompen, en type 5 superhardgips met hoge expansie. De hardheid, de afbindexpansie en de druksterkte nemen globaal toe van type 1 naar de types 4 en 5. De water-poederverhouding bepaalt sterk het resultaat en moet zorgvuldig worden gerespecteerd, want te veel water verzwakt de gips en verhoogt de porositeit. Een type kiezen betekent dus de vereiste precisie en sterkte laten overeenstemmen met het gebruik, want een studiemodel vraagt niet dezelfde gips als een stomp die een kroon moet dragen. Ook de afbindtijd en de kleur, die het aflezen van de preparatiegrens vergemakkelijkt, spelen mee in de keuze.
Welke was voor welk gebruik ?
Tandtechnische wassen bestaan naargelang hun functie. Modelleerwas dient om de vorm van toekomstige stukken te boetseren, giet- of inlaywas voor de verlorenwastechniek, kleefwas of sticky wax om elementen tijdelijk vast te zetten, en boxingwas om een afdruk in te kaderen voor het gieten. Er is ook basiswas voor de opstelling, beetregistratiewas voor de occlusie en utiliteitswas om bij te stellen. Ze verschillen in verwekingstemperatuur, krimp en hardheid bij kamertemperatuur. De keuze hangt af van de precisie en de dimensionele stabiliteit die elke stap vraagt, want een te brosse of te vloeibare was brengt het werk in gevaar.
Harsen en PMMA, warm of koud ?
Acrylaten op basis van polymethylmethacrylaat (PMMA) verdelen zich over warmuithardende harsen en koud zelfuithardende harsen. De eerste, in een moffel gepolymeriseerd, bieden doorgaans goede mechanische eigenschappen voor definitieve prothesebases. De tweede harden bij kamertemperatuur en passen bij herstellingen, provisoria en snelle opstellingen. Er bestaan ook uitbrandbare harsen, pattern resin genoemd, die worden gebruikt voor precieze maquettes bestemd voor het gieten, gewaardeerd om hun geringe krimp. Deze harsen vergelijken betekent kijken naar de uithardingswijze, de krimp, de kleur en het voorziene gebruik, zonder gelijkwaardigheid tussen referenties te veronderstellen. Het werken met hun monomeren vereist een aangepaste ventilatie in het labo.
Waarvoor dienen articulatoren en modellen ?
De articulator bootst de verhoudingen tussen de tandbogen na en simuleert de kaakbewegingen om een prothese of reconstructie op te stellen en in evenwicht te brengen. Hij bestaat naast de gegoten modellen en de handelstanden die voor de pasfase worden opgesteld. Didactische modellen en oefenbogen vervolledigen de opleidingsuitrusting. Deze toestellen worden gekozen naargelang de gewenste instelbaarheid, van een eenvoudige occlusor tot een volledig instelbare articulator die geïndividualiseerde hoeken kan weergeven. Ze vormen het mechanische kader waarin de voorgaande materialen hun plaats krijgen, en een onnauwkeurige opstelling werkt door in de hele fabricage die volgt.
CAD-CAM, welke blokken en schijven om te frezen ?
Computergestuurde fabricage gebruikt blokken en schijven uit uiteenlopende materialen. Er is zirkonium, dat na het frezen wordt gesinterd, PMMA-schijven voor provisoria en spalken, freeswas voor de giettechniek, freescomposieten en, in een steeds gangbaarder context, lithiumdisilicaat als glaskeramiek. Deze materialen verschillen in mechanische sterkte uitgedrukt in megapascal, transluciditeit en afwerkingswijze, en elk beantwoordt aan een andere indicatie. Zirkonium haalt hoge sterktewaarden voor bruggen, terwijl PMMA vooral voor tijdelijke stukken dient. De beschikbaarheid in kleuren, maten en diktes is een praktisch criterium bij het vergelijken van referenties, net als de aangekondigde compatibiliteit met de freesmachine en het al dan niet nodig zijn van een nabewerking zoals sinteren.
Hoe werk je een stuk af, polijsten en stralen ?
De afwerking combineert meerdere benaderingen. Stralen, of microstralen, projecteert aluminiumoxide om een oppervlak te reinigen, mat te maken of een kleefverbinding voor te bereiden, met korrelgroottes die naargelang het gewenste effect worden gekozen. Polijsten gebruikt pasta's, puimsteen en aangepaste instrumenten om een glad en glanzend oppervlak te bekomen. Je vergelijkt ze op korrelgrootte, drager en het te behandelen materiaal, want een hars, een keramiek en een metaal vragen niet dezelfde abrasieven. Een aangepaste afwerking bepaalt de hygiëne, het comfort en de levensduur van het stuk, want een slecht gepolijst oppervlak houdt meer plaque vast.
Hoe vergelijk je deze labomaterialen in België ?
Laboverbruiksartikelen worden vaak verkocht onder precieze technische referenties, per gewicht, per kleur of per ISO-klasse, wat een directe vergelijking nuttig maar omslachtig maakt. Een zak gips van type 4 is alleen met een andere type 4 te vergelijken, bij gelijke verpakking. Op Minti kan een Belgische tandarts of tandtechnicus gratis de prijs van eenzelfde product, van de zak hardgips tot de zirkoniumschijf, vergelijken bij alle Belgische dentale verdelers. Redeneren per gebruik en per norm laat dan toe om te vergelijken wat werkelijk vergelijkbaar is, in plaats van af te gaan op de merknaam alleen.
