Wat betekenen preventie en profylaxe in de tandartspraktijk?
Preventie omvat alle handelingen die cariës en parodontale aandoeningen helpen voorkomen, terwijl professionele profylaxe verwijst naar de reiniging en verzorging die in de stoel gebeurt. Men onderscheidt primaire preventie, die ingrijpt voordat er schade is (fluoride, sealants, mondhygiëne-instructie), en secundaire preventie, die een beginnende laesie opspoort en afremt. In de praktijk vertaalt zich dat in een gestructureerde zitting met plaquedetectie, tandsteenverwijdering, polijsten en fluoridering. Wie deze indeling begrijpt, kiest gerichter de juiste verbruiksartikelen en bouwt een samenhangend protocol op in plaats van overlappende producten te stapelen.
Hoe voorkomt fluoride cariës en in welke vormen bestaat het?
Fluoride bevordert de remineralisatie van het glazuur en maakt het kristal beter bestand tegen zuuraanval. In de praktijk komt het vooral voor als sterk gedoseerde lak (bijvoorbeeld lakken met 22600 ppm van het type Duraphat of Fluor Protector), als gel of mousse in een lepel, en als spoeloplossing. De lak hecht aan het oppervlak en geeft de fluoride geleidelijk vrij, wat handig is bij kinderen en patiënten met een hoog cariësrisico. Gels bestaan in een zure of neutrale variant voor bredere toepassingen. De keuze hangt af van het individuele risico, de leeftijd en de coöperatie van de patiënt, meer dan van een merkvoorkeur.
Waarvoor dienen fissuurverzegelingen en wanneer plaats je ze?
Sealants vullen de occlusale groeven en putjes op, plekken waar de borstel moeilijk bij komt en waar cariës vaak begint. Er zijn sealants op harsbasis, die zeer goed hechten op correct geëtst en droog glazuur, en glasionomeer-sealants, die beter tegen vocht kunnen en fluoride afgeven, nuttig wanneer droogleggen lastig is (doorbrekende tanden, jonge patiënten). De klassieke indicatie richt zich op de eerste en tweede blijvende molaren kort na de doorbraak. Een goed geplaatste en periodiek gecontroleerde sealant blijft een doeltreffende preventieve investering.
Hoe kies je een profylaxepasta?
Een profylaxepasta kies je vooral op basis van zijn abrasiviteit, uitgedrukt in de RDA-waarde, en zijn korrelgrootte (fijn, medium of grof). Grove pasta's verwijderen snel hardnekkige verkleuringen maar nemen meer substantie weg, terwijl fijne pasta's geschikt zijn voor de eindpolijsting en het glazuur sparen. Er bestaan varianten met fluoride voor een preventief effect en varianten zonder fluoride, onmisbaar voor het etsen, hechten of plaatsen van een sealant. Ook de verpakking telt, tussen de voordelige pot en de unidose die kruisbesmetting beperkt. Bekende referenties zoals Cleanic, Nupro of Lunos tonen die verscheidenheid aan korrels en formaten, verder uitgewerkt in onze gids over polijsten.
Wat voegt airpolishing toe ten opzichte van polijsten met een cup?
Airpolishing spuit een mengsel van lucht, water en poeder om plaque en verkleuringen los te maken, ook op moeilijk bereikbare plaatsen. Vergeleken met mechanisch polijsten met een cup werkt het zonder contact en kan het sneller zijn op uitgebreide biofilm. Het resultaat hangt vooral af van het gebruikte poeder. Poeders op basis van natriumbicarbonaat zijn abrasiever en richten zich op supragingivale verkleuringen, terwijl fijnere poeders op basis van glycine of erythritol bedoeld zijn voor zachter gebruik, onder meer op biofilm en bepaalde subgingivale zones met de juiste tips. Polijsten met een cup blijft waardevol voor een gladde afwerking na het scalen.
Hoe maak je plaque zichtbaar om de patiënt te motiveren?
Plaqueverklikkers kleuren de biofilm zodat die zichtbaar wordt, wat zowel voor de diagnose als voor de motivatie dient. Ze bestaan als oplossing, als kauwtabletten en als gel, met kleurstoffen zoals erytrosine of tweekleurige formules die recente van oudere plaque onderscheiden. Door concreet de slecht gereinigde zones te tonen, past de behandelaar zijn poetsadvies aan en maakt hij de vooruitgang van zitting tot zitting zichtbaar. Het is een eenvoudig en goedkoop hulpmiddel dat de betrokkenheid van de patiënt bij zijn eigen preventie versterkt.
Hoe bouw je een volledig profylaxeprotocol op?
Een gestructureerde zitting verloopt doorgaans via plaquekleuring, supra- en subgingivaal scalen, airpolishing of polijsten met een cup, en tot slot fluoridering. De logische volgorde is eerst reinigen, dan polijsten en op het einde beschermen. Het recall-interval varieert naargelang het cariës- en parodontale risico, van enkele maanden bij risicopatiënten tot eenmaal per jaar bij stabiele gevallen. Elke stap en het gebruikte materiaal noteren maakt de opvolging en de vergelijking van bezoek tot bezoek eenvoudiger.
Hoe vergelijk je de prijs van deze verbruiksartikelen?
Preventieve verbruiksartikelen keren steeds terug, dus hun stukprijs weegt snel door op het budget van de praktijk. Voor eenzelfde product, of het nu pasta, poeder, lak of verklikker is, lopen de tarieven van de ene Belgische distributeur tot de andere sterk uiteen. Minti laat net toe om gratis de prijs van eenzelfde product bij alle Belgische tandheelkundige distributeurs te vergelijken, wat helpt om de aankopen te stroomlijnen zonder de klinische gewoontes te wijzigen. Door per producttype en per indicatie te redeneren en daarna de prijzen te vergelijken, krijg je een protocol dat zowel doeltreffend als beheersbaar is.
